ทำกับข้าว ต้มไก่บ้าน เป็น การทำกับข้าว อาหารท้องถิ่นทางภาคอีสานที่ทำรับประทานกันทั่วไป ส่วนประกอบหลัก คือ ไก่บ้าน ที่นิยมเลี้ยงกันไว้ตามครัวเรือน ปัจจุบันสามารถหาซื้อได้ที่ร้านขายไก่สด มีเนื้อเหนียวแน่น กว่าไก่ฟาร์มความอร่อยอยู่ที่ความสดใหม่ของไก่ ผสมกับเครื่องปรุงรสแซ่บ จึงเป็นอาหารที่ได้รับความนิยมอย่างสูง

ของคนอีสาน  เนื่องจากถิ่นอีสานมักจะเลี้ยงเป็ดเลี้ยงไก่แบบปล่อยให้หากินเองเวลามีแขกไปไทมา จะเป็นได้ทั้งทำกับข้าว ทั้งกับแกล้มไปในคราวเดียวกัน  สำหรับเด็กก็จะได้สิทธิพิเศษ คือ รอกินปิ้งตับไก่หอม ๆ  มีส่วนร่วมไปกับผู้ใหญ่ด้วย  สำหรับเครื่องปรุงแบบอีสานแท้ ๆ จะไม่ทอดหรือเผาเครื่องปรุง นิยมเครื่องปรุงแบบสด ๆ ซึ่งก็ทำให้ลดขั้นตอนการปรุงลง ทำแบบง่าย ๆ

คุณค่าทางโภชนาการ

ต้มไก่บ้าน เป็นอาหารที่ให้โปรตีนสูง ทำกับข้าว แต่ไขมันต่ำ มีประโยชน์ต่อร่างกาย ส่วนสมุนไพรที่เป็นเครื่องปรุงนั้น เป็นสรรพคุณทางยา มีวิตามิน เกลือแร่ และมีสารต้านอนุมูลอิสระ ที่มีประโยชน์ต่อร่างกายอีกด้วย

ส่วนผสม

  • ไก่บ้าน 1 ตัว
  • ข่าหั่นแว่นหนาๆ ½ ถ้วยตวง
  • ตะไคร้ 5 ต้น
  • ใบมะกรูด 10 ใบ
  • หอมแดง 5 – 7 หัว
  • มะขามเปียก 2 ช้อนโต๊ะ
  • น้ำมะนาว 3 ช้อนโต๊ะ
  • เกลือป่น 1 ช้อนโต๊ะ
  • น้ำปลา 3 ช้อนโต๊ะ
  • พริกชี้ฟ้าแดง 10 เม็ด
  • ใบมะขามอ่อน ½ ถ้วยตวง
  • ต้นหอม ผักชี ผักชีฝรั่ง หั่นรวมกันหยาบๆ ประมาณ ½ ถ้วยตวง

วิธีการทำ

1. นำไก่บ้านที่ถอนขนแล้วมาลนไฟ เพื่อให้หนังตึงและกำจัดขนอ่อน
2. สับไก่เป็นชิ้นใหญ่ๆ ล้างให้สะอาดพักไว้
3. เผาหอมแดงให้สุกลอกเปลือกเตรียมไว้
4. เทน้ำใส่หม้อยกขึ้นตั้งไฟ พอน้ำร้อนเริ่มเดือดปุดๆ ใส่ ตะไคร้ทุบ ใบมะกรูดฉีก หอมแดงเผา ข่าและพริกสดทุบนิดหน่อย พอเดือดไก่ใส่ลงไป ต้มให้ไก่สุกดี
5. ปรุงรสด้วยเกลือ น้ำปลา มะขามเปียก ใบมะขามอ่อน รอให้เดือด ปิดไฟยกลงจากเตาปรุงรสเพิ่มด้วยน้ำมะนาวและผงชูรส ชิมดูให้รสพอดี ตักใส่ชาม โรยต้นหอมผักชี และผักชีฝรั่งที่หั่นไว้ รับประทานได้